مشخصات ساختمان كعبه
• بناى سنگى كعبه مشخصاتی دارد كه البته در برخى از سنجش ها، اختلافاتى هرچند جزئى در این مشخصات ديده می شود. (در سايت «الرئاسة العامة لشؤون الحرمين الشريفين» با اشاره به تفاوتت هايى كه در محاسبه اندازه ديوارهاى كعبه در ميان مورخان وجود دارد، آنها را ناشى از تفاوتى دانسته است كه در اندازه ذراع دست و آهن وجود دارد. ذراع دست بين ۴۶ تا ۵۰ سانت و ذراع آهن ۵/ ۵۶ سانت است. اين در حالى است كه برخى ذراع دست را ۴۸ سانت می دانند):
• طول ضلع درِ كعبه؛ يعنى از ركن اسود تا ركن عراقى ۶۸/ ۱۱ متر.
• طول ركن عراقى تا شامى، طرفى كه حجر اسماعيل در آن قرار دارد: ۹۰/ ۹ متر.
• طول ركن شامى تا ركن يمانى ۰۴/ ۱۲ متر.
• طول ركن يمانى تا ركن اسود ۱۸/ ۱۰ متر.
• گزارش ديگر حكايت از آن دارد كه ارتفاع آن حدود پانزده متر (به طور دقيق ۸۵/ ۱۴)، است.
• زاويه هاى كعبه نيز تقريباً به سمت جهات اربعه؛ شمال، جنوب، شرق و غرب است.
• حجر الأسود در ارتفاع ۱۰/۱ متر از زمين قرار گرفته است.
• و دربِ كعبه نيز حدود دو مترى از زمين مطاف ارتفاع دارد و با نردبان بايد بالا رفت.
• كعبه از دريا حدود ۳۰۰ متر بالاتر است.
• محل كعبه تقريباً در وسط مسجدالحرام است؛ البته بيشتر به ضلع شرقى و جنوبى مسجدالحرام نزديك است تا به دو ضلع ديگر.
• مساحت كعبه در پايين ديوار كعبه، ۱۴۵ متر است.
مصالح كعبه
بناى كعبه از سنگ هاى سياه و سختى ساخته شده كه با كنار زدن پرده از روى آن، كاملا آشكار است. اين سنگ ها كه از زمان بناى كعبه از سال۱۰۴۰ ق تا به امروز برجاى مانده، از كوه هاى مكه به ويژه جبل الكعبه كه در محله شُبَيكه مكه بوده، گرفته شده است. سنگ ها اندازه هاى مختلف دارد، به طورى كه بزرگ ترين آنها با طول و عرض و ارتفاع ۱۹۰، ۵۰ و ۲۸ سانتيمتر و كوچک ترين آنها، با طول و عرض۵۰ و ۴۰ سانتيمتر است. پايه هاى آن از سرب مذاب ريخته شده و بدين ترتيب بنايى است مستحكم و استوار.
سقف كعبه
سقف كعبه به صورت دو سقفى (با فاصله ۱۲۰ سانت ميان دو سقف) است كه با سه پايه چوبى كه در ميانه آن در يك رديف قرار گرفته، نگهدارى می شود. اطراف آن سنگ هاى مرمر نصب شده و در كنار آن پلكانى قرار دارد كه براى رسيدن به سقف بالايى تعبيه شده است. درى كه از بالا به روى بام كعبه گشوده می شود به نام باب التوبه شهرت دارد.
۸۰ سانتیمتر نيز ديواره اطراف سقف دوم است تا آب هاى باران در آن جمع شود و به وسيله ناودان به داخل حِجر بريزد. براى روشن شدن سقف دوم، در زمان «عبدالله بن زبير» چهار روزنه تعبيه و با سنگ هايى كه از يمن براى وى آورده بودند، تزيين شده بود.
دربِ كعبه
كعبه پيش از اسلام، دو در داشت كه يكى در همين محل فعلى و ديگرى، مقابل آن بود. در بازسازى كعبه، در سال پنجم پيش از بعثت، براى صرفه جويى يك در براى آن گذاشته شد. اما ابن زبير در بازسازى خود، دو در گذاشت و حجاج آن را به حالت اول يعنى بناى قريش برگرداند.
با اين حال، براى اين كه رفتن داخل كعبه در دسترس هر كسى نباشد، اين در جايى ساخته شد كه رفتن به داخل كعبه نياز به نردبان داشت و دارد.
هر بار اميران و پادشاهان مختلف، نردبان هايى ساخته و به رسم هديه تقديم مديريت حرم می كرده اند كه شرحى از آنها در منابع بر جاى مانده است. عبدالله غازى (م ۱۳۶۵ ق) می گويد: پلكانى كه امروزه هست از چوب ساج با يازده پله است كه از هند اهدا شده است؛ اما در همان زمان، پلكان هاى ديگرى هم بوده است.
اما مهم تر از پلکان، درب كعبه است كه رقابت بيشترى براى بناى آن بوده است، زيرا به هر حال، روى اين درب، كتيبه اى نوشته شده و يادگارى از امير و سلطانى كه آن را اهداء می كرد، وجود داشت. فهرستى از درهاى ساخته شده در دوره پادشاهان عثمانى تا زمان سعودی ها در دست است.
مشخصات درب فعلی کعبه
درب فعلى كعبه، در سال ۱۳۹۹ ق بر روى كعبه نصب شده است.
• وزن درب فعلی كعبه،۲۸۰ كيلوگرم می باشد كه از طلا با عيار ۱۰۰٪ تهيه شده است.
• طول آن ۱۰ /۳ متر است.
• عرض آن ۹۰ /۱ متر است.
• پهناى آن ۵۰ سانتیمتر است.
• ارتفاع آن از كف نیز، ۲۵ /۲ متر است.
روى درب كعبه به طرز بسيار زيبايى، آيات قرآن در چهار دايره و شش مربع مستطيل، به خط ثلث منقوش شده است. اين درب به وسيله قفلى كه آيات قرآن بر آن نقش بسته، قفل می گردد. قفل موجود به جاى قفل قديم كه هفتاد سال قدمت داشته، نصب شده است.
گفتنى است در عصر جاهلى، كليددارى كعبه، از منصب هاى مهم بود. هنگام فتح مكه، كليد كعبه در اختيار «عثمان بن ابى طلحه عبدى» بود و پيامبر (ص) آن را از وى گرفت و با ورود به كعبه، تمامى بت ها را شكسته و پس از آن مجددا كليد را به آنها برگرداندند. اكنون نيز كليدداري كعبه از آن خاندان بني شيبه است.