اركان كعبه
چهار زاويه كعبه به چهار «ركن» مشهور است و هرگاه واژه ركن، بدون پسوند به كار رود، مقصود از آن ركنى است كه حجرالاسود در آن است.
مسير طواف، از ركن حجرالاسود آغاز می شود، سپس به ركن عراقى می رسد، پس از آن به ركن شامى و سپس به ركن يمانى و آنگاه باز به ركن حجرالأسود می رسد و همينجا يك شوط پايان می يابد.
از ميان اين چهار ركن، فضيلت ركن يمانى و ركن اسود از دو ركن ديگر بيشتر است؛ چنانكه روايات زيادى از شيعه و سنّى درباره فضيلت و اهميت اين دو ركن نقل شده است. بنا بر روایات مشهور، محلى كه براى فاطمه بنت اسد (س) شكافته شد تا به درون كعبه رود و فرزندش على بن ابى طالب (ع) را به دنيا آورد، در كنار ركن يمانى بوده است.
به دليل بازسازی هايى كه در ديوار كعبه صورت گرفته، هيچ اثرى از محل ورود اين بانوى بزرگوار بر كعبه ديده نمی شود و هر نوع جستجو براى يافتن آن ناممكن است.
درون كعبه
از آغاز ساخت كعبه به دست حضرت ابراهيم (ع)، قبايل، طوايف و پادشاهان، هدايايى را براى نصب در داخل كعبه ارسال می كردند. نخستين هدايا كه درون آن آويزان گرديد، دو «شاخ گوسفند» يا قوچ بود كه گفته می شد همان شاخ هاى «ذبيح ابراهيم» است. اين دو شاخ در دوران «عبدالله بن زبير» و در جريان آتش سوزي كعبه از ميان رفته است.
در دوران اسلامى، تقديم هدايا افزايش يافت و «عمر بن خطاب»، خليفه وقت پس از فتح «مداين»، دو نيم ماه زرين را كه براى او فرستاده بودند، در كعبه آويخت. پس از وى، خلفاى اموى و عباسى نيز هدايايى تقديم داشتند كه طىّ ساليان دراز، همواره زينت بخش كعبه بوده است.
هم اكنون در درون كعبه سه ستون چوبى منبّت كارى شده از چوب عود وجود دارد كه به موازات هم قرار گرفته و قُطر هر يك ۲۵ سانتیمتر است. يكى از ستون هاى داخل كعبه كه در زمان حجاج در آتش سوخت، در موزه حرم، واقع در مسير حديبيه نگهدارى می شود.
ديوارهاى داخلى با حرير سبز و سقف آن با پرده هاى زيبا پوشيده شده و روى آنها اسامى پروردگار و عباراتى چون: «لا إِلَهَ إِلا اللهُ»، «مُحَمَّدٌ رَسُولُ اللهِ» نوشته شده است. گفتنى است همه ساله در روز هشتم ذى حجه درون كعبه را با آب زمزم و گلاب قمصر كاشان می شويند و پرده خانه را نيز تعويض می كنند. پيامبر (ص) براى نخستين بار به هنگام فتح مكه، پس از شكستن بت ها و از ميان بردن تصاوير نقش شده بر ديوار، داخل خانه را با آب زمزم شستند كه اين رسم تاكنون پابرجاست.