اهميت وقوف در عرفات
یکی از مهم ترین بخش های حج، عرفات و وقوف در این صحرا و اعمال آن است تا جایی که پيامبر خدا (ص) در مورد اهمیت عرفات سه بار فرمودند: حج، عرفات است. حج، عرفات است. حج، عرفات است.
این فرمایش، با سه بار تکرار و تاکید، اهمیت والای این بخش از اعمال حج را نشان می دهد.
اسرار وقوف در عرفات
• اميرمؤمنان امام على (ع) درباره راز وقوف در عرفات فرمود: عرفات خارج از مرز حرم است و مهمان خدا بايد بيرون دروازه، آنقدر تضرّع كند تا لايق ورود حرم شود. از اين رو شب و روز عرفه دعاهاى مخصوص دارد كه جزو فضايل برجسته و وظايف مهم روز عرفه است.
اسرار وقوف در عرفات فراوان است. برخى از آنها كه در احاديث بدان اشاره شده است عبارت است از:
1- حج گزار با وقوفِ در عرفات بايد به معرفت پروردگار خویش واقف شده و از اسرار الهى نظام آفرينش باخبر شود و بداند كه خداى سبحان به همه نيازهاى او واقف و بر رفع همه آنها تواناست. از اين رو امام سجاد (ع) به سائلى كه در روز عرفه گدايى می كرد، فرمود: واى بر تو! آيا در چنين روزى، دست نياز به سوى غير خدا دراز می كنى؟ در چنين روزى که براى كودكانِ در شکم مادر، اميد سعادت می رود؛
كسى كه در اينجا، غيرخدا را طلب كند، زيان كرده است. امام سجاد (ع) كسانى را كه در چنين زمان و مكانى دست نياز به سوى ديگران دراز می كنند، بدترينِ انسان ها معرفى کردند.
2- حج گزار بايد در عرفات بر اين نكته واقف و ملتفت شود كه خداوند به نهان و آشكار او و حتى آنچه براى خود او روشن نيست و به طور ناخودآگاه در زواياى روح او می گذرد آگاه است. انسان اگر بداند كه حتی مخفی ترین نیت های او در محضر پروردگار آشکار و عیان است، همانطور كه خود را به گناهان جوارحى (با اعضای بدن) نمی آلايد، گناه جوانحى (فکری و قلبی) نيز نمی كند و قلب خود را از خاطرات آلوده پاک می كند.
3- امام سجاد (ع) فرمود: عصر روز عرفه و ظهر روز دهم، خداى سبحان بر ملائكه افتخار می كند و می فرمايد: …به شما اجازه دادم تا نیت های مخفی زائران عرفات را ببينيد. آنگاه ملائكه به اذن خداوند بر دل ها و اسرار نهان آنها آگاه می شوند.
فرشتگان به اذن پروردگار، تا حدودى از غيبْ، باخبر و نسبت به بسيارى از مسائل ماوراى طبيعت آگاه اند، ليكن پرده پوشى و رحمت و لطف حق اجازه نمی دهد حتى فرشتگانِ مأمور ثبت اعمال و خاطرات نيز، بسيارى از اسرار انسان ها را بفهمند. اما در روز عرفه و عيد قربان، ملائكه به اذن خداوند به نهان دل هاى زائران نظر كرده و می بينند كه قلب عده اى از حج گزاران بسيار سياه است و دودهاى سياه از آنان بر می خيزد. خداوند به ملائكه می فرمايد: برخی از اينان، كسانى هستند كه پيامبر را راستگو نمی دانند و در امورى مانند جانشينى اميرمؤمنان على (ع) می گويند: رسول اكرم (ص) از نزد خود اين كار را كرده است!
فرشتگان گروه ديگرى را می بينند كه دل هايشان بسيار نورانى است. خداوند سبحان می فرمايد: اين گروه، مطيع خدا و پيامبر او هستند. پيامبر را امين وحى می دانند و معتقدند كه او از نزد خود هيچ نگفته و در همه مسائل و احكام الهى و از جمله در مسئله امامت و رهبرى امت اسلامی، سخنان و اقدام هاى او همه طبق وحى بوده است.
راز اين نكته، اين است كه ولايت، سرّ قبولی همه طاعات و اعمال است. مؤمنان راستين كه هم به سرّ ولايت می رسند و هم به اسرار حج، به صورت انسان واقعى در سرزمين عرفات و منا ظهور می كنند و خداى سبحان، به آنان افتخار می كند.
البته آنچه در اين حديث شريف بيان شد، مسأله اى تاريخى و صرفا منحصر به مراسم حج و روزهاى عرفه و عيد قربان نيست. اين صحنه هميشه وجود دارد و جلوه تام آن در حج ظهور كرده است.