شعب ابی طالب، يا شعب على، جايى است كه مشركان مكه، پيامبر خدا و بنی هاشم را حدود سه سال در آنجا محصور كردند و مردم را از ديدار و معامله با آنان منع نمودند. ابتداى اين مكان، از محدوده توسعه يافته مقابل صفا و مروه آغاز می گردد. زادگاه پيامبر اسلام، داخل شعب بوده و هم اكنون تابلوى «كتابخانه مكه مكرمه» بر آن مكان قرار دارد.
نام هاي ديگر آن
اين شعب در تاريخ به نام هاى شعب ابى طالب، شعب مولد، كه به سبب تولد پيامبر (ص) اينگونه ناميده شد و شعب على (ع) معروف بوده است.
مكان شِعْبِ ابی طالب
شهر مكه در يك منطقه كوهستانى قرار گرفته، و در نتيجه محل زندگى قبائل مختلف درون درهه ها كه از سيل مصون بوده و بصورت يك حصار طبيعى خانه ها را در درون خويش جاى می داده، بوده است. در نزديكى مسجدالحرام، سه شِعْبِ نزديك به هم وجود دارد كه اسامى آنها عبارت است از: ۱- شِعْبِ ابی طالب ۲- شِعْبِ بنی هاشم ۳- شِعْبِ بنی عامر.
اجداد و بستگان پيامبر (ص) معمولًا در اين سه شِعْبِ زندگى می كرده اند.
در فتح مكه، رسول خدا (ص) در منطقه حجون، خيمه زده و وارد شهر نشدند، به آن حضرت گفته شد به منزل خودتان در شِعْب نمی رويد؟ حضرت فرمود: آيا عقيل براى ما منزلى باقى گذاشته است؟ اين نقل تاريخى بيانگر آنست كه «شِعْبِ ابی طالب» در منطقه «حَجُون» نبوده، بلكه در نزديكى «مسجدالحرام» و در كنار كوه صفا قرار داشته است. از اين رو حد فاصل بين مسعي تا جبل خندمه (شارع غزه) و بين نفق علي تا ابتداي شارع مسجدالحرام را می توان شعب ابوطالب عنوان كرد.
برخي اماكن تاريخي در شعب
۱. مولد النبي (ص): محل ولادت پیامبر اکرم (ص)
۲. خانه حضرت خديجه (س)
۳. خانه ابولهب كه در كنار خانه حضرت خديجه (س) و پيامبر (ص) بوده و ابولهب همراه همسرش به آن حضرت آزار می رساندند.
توضيح يك اشتباه
برخى به اشتباه، شعب ابی طالب را همان مكان قبرستان ابوطالب يا جنة المعلّى می دانند، كه داخل درّه ابى دُبّ يا دره سلاخ ها بوده و كنار كوه حجون واقع شده است! در حالى كه شعب ابی طالب يا شعب على (ع)، در كنار مسجد الحرام بوده و كفار، مسلمانان را در خانه هاى خود محاصره كردند نه اينكه از شهر خارج كرده باشند. امروزه در كنار كوه ابو قبيس و در جوار منطقه پشت صفا و مروه، تونلى كنده شده كه نام نَفَق على بر آن ديده می شود كه حكايت از شعب على (ع) دارد.