شهيد فخ كيست؟
شهيد فخ، در شمار علويان حَسَنى، شهيدى وجود دارد كه امامان شيعه (ع) وى را تأييد كرده اند. به علاوه ضمن رواياتى كه نقل شده، خبر شهادت او از زبان پيامبر (ص) نيز نقل شده است.
امام باقر (ع) از پيامبر (ص) نقل كرده اند كه آن حضرت فرمود: در اين مكان (فخّ) مردى از فرزندان من، با جماعتى ديگر كشته می شوند كه ارواح آنان بر بدن هايشان به سوى بهشت سبقت خواهد گرفت و جبرئيل (ع) نيز به من خبر داده است كه يكى از فرزندان تو در اينجا شهيد می شود كه اجر دو شهيد خواهد داشت.
آغاز قيام
هنگام خلافت هادى عباسى، حسين بن على بن حسن بن حسن بن على بن ابى طالب (ع) نواده بزرگوار امام حسن مجتبی (ع) (كه پس از شهادت به «شهيد فخّ» مشهور شد) و چند تن از سادات و نوادگان امام حسن (ع) همراه تعدادي از علويان، كه از حكومت عباسيان به ستوه آمده بودند، در مدينه دست به قيام زدند.
حركت به سمت مكه
آنان پس از تصرف مدينه به سمت مكّه حركت كردند. در مدخل ورودى مكه، در نزديكى مسجد تنعيم، كه به «وادى فَخّ» معروف است، با سپاهيان خليفه رو به رو شدند. در اين نبرد كه در سال 169 ق. رخ داد، سپاهيان عباسى فرزندان پيامبر (ص) را قتل عام و سرهاى بيش از يكصد نفر از شهدا را از تن جدا كردند و همراه اسرا نزد خليفه فرستادند. بدن هاى بی سرِ شهداى فخ، پس از سه روز، در همان محل مدفون شدند.
شهيد فخ در كلام معصومين
امام باقر (ع)
ابوالفرج اصفهانى روايتى از امام باقر (ع) نقل كرده كه حضرت فرمود: رسول خدا (ص) زمانى كه از فخ می گذشت، ايستاد و دو رکعت نماز گزارد و وقتى ركعت دوم را خواند،گريه كرد. اصحاب نيز گريه كردند، وقتى دليلش را پرسيدند، حضرت فرمود: جبرئيل به من خبر داد كه: «يا محمد انّ رجلا مِنْ وُلْدك يُقْتَل فى هذا المكان و أجر الشهيد مَعَهُ، اجر الشهيدين؛ اى محمد! مردى از فرزندان تو در اينجا كشته می شود كه اجر شهيد همراه او، اجر دو شهيد است».
نیز روايت ديگرى نقل شده كه وقتى حضرت نبی اکرم (ص) به موضع فخ رسيد، با اصحابش نماز ميّت خواند و سپس فرمود: «يُقْتَلُ هاهُنا رَجُلٌ مِنْ أهل بَيْتى فى عصابة مِنَ المؤمنين، ينزل لهم بأكفان و حنوط من الجنة، تسبق أرواحهم أجسادهم الَى الجَنّة؛ در این مکان، مردی از اهل بیت من به همراه جمعی از مومنان، کشته خواهد شد که برای ایشان کفن ها و حنوط از بهشت خواهد آمد و روح های آنان در رفتن به بهشت، از جسمشان سبقت خواهد گرفت».
امام صادق (ع)
در سفرى كه امام صادق (ع) به مكه داشتند، به يكى از اصحاب فرمودند: وقتى به فخ رسيديم، مرا آگاه گردان. وقتى به آنجا رسيدند، حضرت پياده شده، وضو گرفتند و نمازى خواندند و سپس سوار شدند. آن صحابى علت اين كار را پرسيد. حضرت روايت سابق الذكر را از پيامبر (ص) براى او نقل كردند.
همچنین امام صادق (ع) قبل از ورود به حرم در مكان مذكور (فخ) غسل فرموده و به غسل در آن مکان، امر می كرده اند.
امام كاظم (ع)
زمانى كه سرهاى شهدا را نزد هادى عباسی، خلیفه وقت آوردند، موسى بن جعفر (ع) و شمارى از علويان حاضر بودند. حضرت درباره شهيد فخ فرمود: «مَضى والله مُسْلِماً صالحاً صوّاماً قوّاماً آمِراً بالمعروف، ناهِياً عَنِ المُنْكر؛ او به خدا قسم در حالیکه مسلمانی صالح بود، از دنیا رفت. وی بسیار روزه گیر، بسیار اهل نماز و عبادت، همواری امرکننده به معروف و نهی کننده از منکر بود».
امام جواد (ع)
از امام جواد (ع) نقل شده كه براى ما اهل بيت بعد از كربلا قتلگاهى بزرگتر از فخ نبوده است.