جبل النُّور/ غار حِرا (محل نزول وحى)
«اقْرَأْ بِاسْمِ رَبِّكَ الَّذِي خَلَقَ، خَلَقَ اْلإِنْسانَ مِنْ عَلَقٍ، اقْرَأْ وَ رَبُّكَ اْلأَكْرَمُ، الَّذِي عَلَّمَ بِالْقَلَمِ، عَلَّمَ اْلإِنْسانَ ما لَمْ يَعْلَمْ؛ بخوان به نام پروردگارى كه انسان را از نطفه بسته آفريد، بخوان و پروردگار تو كريم تر است كه به قلم آموخت و به انسان آنچه نمی دانست آموخت».
فضيلت کوه نور
كوه نور، محل نزول وحى و جناب جبرئيل امين (ع) است. در شب بيست و هفتم ماه رجب، سال چهلم عام الفيل (۶۱۰ ميلادى) جبرئيل (ع) بر غاری در بالای دامنه اين كوه بر پيامبر (ص) ظاهر شد و با ابلاغ سوره علق، آغاز رسالت آن پيامبر عظيم الشأن و بهترين خلق خداوند تبارك و تعالى را اعلان كرد.
موقعيت
كوه نور، كه در چهار كيلومترى شمال شرقى شهر مكّه و كنار راه «منا» به «عرفات» بوده، اكنون به علّت گسترش مكه، در داخل شهر قرار گرفته است.
ارتفاع این کوه از سطح دريا ۶۲۱ متر و از سطح دامنه ۲۸۱ متر است. شكل آن مخروطى و مستقل از ديگر كوه ها است.
اين كوه در تورات، «جبل فاران» و در قديم به نام «ثبير اعرج» شناخته می شد، بعدها جبل حراء و اكنون نيز اهل مكه آن را جبل النور می نامند.
غار حراء
غار حِرا در بالاترين نقطه اين كوه واقع شده و آن را به يكى از كوه هاى بسيار مهم و بسیار پرفضيلت مكّه تبديل كرده است.
ارتفاع دهانه غار حِرا ۲ متر، عرض آن حدود ۲۰/ ۱ متر و طولش نيز حدود ۲ متر است. از عجايب اين غار آنكه انتهاى آن كاملًا به سوى مسجدالحرام است و در دهانه آن می توان به سمت بيت المقدس نماز خواند. داخل آن از هنگام طلوع تا غروب آفتاب روشن و علاوه بر اين، گرماى سوزان را به درون آن راهى نيست؛ لذا معتكف در اين غار، احساس گرما و ناراحتى نمی كند. در هر حال چنانكه بعضى گفته اند، غار حِرا از چند سال قبل از بعثت پيامبر (ص) محل اعتكاف، عبادت، شب زنده دارى و تهجّد آن حضرت بوده است.
رسول گرامی اسلام، (ص) تمام مدت ماه مبارك رمضان و چندين شب از ماه هاى ديگر را در اين غار به اعتكاف و عبادت مشغول می شدند و به علت حضور پيامبر (ص) و يا جبرئيل در اين مكان، از انتهاى غار و ديواره ها بوى بسيار خوشى به مشام می رسد كه اين بوى خوش در دو مكان ديگر هم استشمام می شود؛ يكى در محراب مسجد فتح در مدينه و محل غزوه خندق و ديگر در شكافى كه پيامبر (ص) را در روز احد در آن مخفى و پرستارى كردند؛ كه به نظر می رسد رائحة النبى باشد و اين بو را بسيارى از زائران در طى سال هاى متمادى استشمام كرده اند.
همراهان پيامبر در غار
در ايامی که پیامبر اکرم (ص) در این غار به عبادت و اعتكاف سپری می کردند، همسر فداكار ايشان، حضرت خديجه (س) مونس و غمخوار پيامبر اکرم (ص) بوده و از صخره هاى صعب و دشوار اين كوه بالا رفته و براى آن حضرت آب و غذا می برده است. با توجه به فاصله طولانى راه غار و سختى و صعوبت آن، ميزان فداكارى و شهامت آن بانوى بزرگوار و ايثار او در راه خداوند آشكار می گردد.
روزى جبرئيل (ع)، پيامبر (ص) را از نوع غذايى كه خديجه (س) براى او می آورد خبر داد و از او خواست سلام خداوند را به خديجه (س) برساند.
امام على (ع) نیز از كسانى است كه شاهد اعتكاف پيامبر (ص) در اين غار بوده است. ايشان در كودكى دست در دستان مبارك پيامبر اکرم (ص)، به دامنه اين كوه می رفته است.